περιηγήσεις

I.

Διάβασα αυτές τις μέρες ένα πολύ καλό βιβλίο,

το οποίο αναφέρεται σε διηγήσεις περιηγητών γιά την Κορινθία - Κόρινθο,

από το 1100 περίπου μ Χ., μέχρι και αργά στα 1800.

Θαρρώ ότι οι προσωπικές μαρτυρίες των ταξιδευτών έχουν πάντα μιάν ιδιαίτερη αξία!

Ανάλογα με την θέση του ο καθένας, ανάλογα με την συγκρότησή του, με την μόρφωση και το πνευματικό του επίπεδο, ανάλογα ακόμα με το τι σκοπό υπηρετεί ή ποιόν υπηρετεί, ανάλογα με την προδιάθεσή του και με το πώς είναι διακείμενος προς την χώρα που επισκέπτεται, ο ταξιδευτής είναι, θαρρώ, ένας "εν δυνάμει" ιστορικός…

Η κάθε προσωπική αφήγηση βοηθάει να δει κανείς πώς εξελίσσεται η ιστορία ενός τόπου, πώς ήταν το πριν, πώς είναι το τώρα και πώς το πιθανό μέλλον…

Τα ιστορικά γεγονότα, οι άνθρωποι, τα ήθη, τα έθιμα, η οικονομική ζωή, τα άψυχα μνημεία*, που διόλου άψυχα δεν είναι, αφού μπορούν και δηλώνουν το πνεύμα, τον πολιτισμό, τον πλούτο, την φτώχεια, το μένος που οδηγεί στην καταστροφή, την αδιαφορία, την παραδοπιστία κι ένα σωρό άλλα χαρακτηριστικά της κοινωνίας, μέσα στις εποχές…

     

Σας στέλνω ένα μικρό δείγμα γραφής, απ’ το ωραίο βιβλίο :

 

ΠΕΡΙΗΓΗΤΕΣ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΟ

12^Ος – 19^Ος ΑΙΩΝΑΣ

ΣΟΦΗ Ν. – ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Εκδόσεις : ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΑΘΗΝΑ 2009

Σταχυολογώ από τον πρόλογο του κ Ι. Κ. Μαζαράκη – Αινιάν, γεν. γραμματέα της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας :

«… αυτή η έκδοση σηματοδοτεί τη συνεργασία της Γενναδείου Βιβλιοθήκης με το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

……………………………………………….

Η Κόρινθος στο σταυροδρόμι Στερεάς και Πελοποννήσου, Κορινθιακού και Σαρωνικού, ήταν σχεδόν υποχρεωτική διάβαση κάθε περιηγητή προς την Κωνσταντινούπολη ή προσκυνητή των Αγίων Τόπων.

………………………………………………...

… Δεν ήταν μόνο ταξιδιώτες περιηγητές εκείνοι που έφταναν στην Κόρινθο αλλά συγχρόνως εθελοντές φιλέλληνες , που έρχονταν να συμμετάσχουν στον Αγώνα για την Ελευθερία.»

Σταχυολογώ από τον πρόλογο της Δρ. Μαρίας Γεωργοπούλου

Διευθύντριας της Γενναδείου Βιβλιοθήκης

«… ο τόμος αυτός αποτελεί συνδετικό κρίκο μεταξύ δύο σημαντικών τμημάτων της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα : της εντυπωσιακής συλλογής περιηγητικών ημερολογίων και βιβλίων που φυλάσσονται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη και των σημαντικών ανασκαφών που διεξάγονται στην αρχαία Κόρινθο.

………………………………………………….

Τα περιηγητικά αυτά κείμενα προσφέρουν μια φευγαλέα ματιά στο παρελθόν τόσο από την άποψη της εμπειρίας του ταξιδιού αυτού καθεαυτού όσο και από την άποψη του περιβάλλοντος χώρου και της ιστορίας του. Τα κείμενα αυτά ρίχνουν, επίσης, φως σε παλαιά έθιμα και θεσμούς και, συχνά, περιγράφουν ή εικονογραφούν μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους που έχουν χαθεί ή έχουν υποστεί σημαντικές καταστροφές.»

Διαβάζοντας το βιβλίο, βρίσκω αληθινά τρομερό ενδιαφέρον στις σημειώσεις – πρόλογο της συγγραφέως κ. Σόφης Παπαγεωργίου, σχετικά με τον τόπο και την ιστορία του, καθώς και τις σημειώσεις της για τους περιηγητές και τους ζωγράφους στην Κόρινθο.

Από τα κείμενα των 68 περιηγητών, φυσικά μόνον ελάχιστες αράδες μπορώ να αντιγράψω και να σας μεταφέρω ενδεικτικά…

Ludolf, Peter, von Sudheim

Description of the Holy Land… written the year A.D. 1350

London , 1895, σελ. 28 – 29.

Ο Peter Ludolf έκανε το γύρο της Ελλάδος το 1350.………….

Στο κεφάλαιο με τον τίτλο Αχαϊα υπάρχει μια σύντομη περιγραφή της Κορίνθου.

«Φεύγοντας από τη Σικελία διαπλέει κανείς τον κόλπο της Βενετίας** , ο οποίος χωρίζει την Ιταλία από την Ελλάδα και περιπλέοντας τις Ελληνικές ακτές φτάνει στην Αχαϊα και Μακεδονία. Πρέπει να ξέρετε ότι το μέρος που ονομαζόταν Αχαϊα τώρα λέγεται Μοριάς. Σ’ αυτήν την ίδια γη της Αχαϊας βρίσκεται η πιο ωραία και ισχυρή πόλη, η Κόρινθος, πάνω στην κορυφή ενός βουνού, που όμοιά της δεν έχει υπάρξει ποτέ. Και αν ακόμα την πολιορκούσε όλος ο κόσμος, από την Κόρινθο δεν θα έλειπε ποτέ το σιτάρι, το κρασί, το λάδι και το νερό. Σ’ αυτή την πόλη ήταν που ο Άγιος Παύλος έγραψε πολλές επιστολές.»

Chenavard Antoine M.

Voyage en Grece et dans le Levant, fait en 1843 – 1844. Lyon, 1849, σελ. 90 – 95.

O A.M. Chenavard αρχιτέκτων και καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών στη Lyon, έμεινε στην Ανατολή πέντε μήνες, από το Σεπτέμβριο 1843 ως τον Ιανουάριο 1844, κυρίως στην Ελλάδα και στη Μ. Ασία.

Όταν έγινε η επανάσταση της 3^ης Σεπτεμβρίου 1844 (όταν οι Έλληνες απαίτησαν Σύνταγμα) ο Chenavard ήταν στην Αθήνα και ως αυτόπτης μάρτυρας μας έχει δώσει μια ενδιαφέρουσα εξιστόρηση των γεγονότων. Μετά την Αθήνα ήρθε στην Κόρινθο.

« η Κόρινθος, η οποία υπήρξε τόσο σημαντική κατά τη διάρκεια όλων των εποχών της Ελληνικής ιστορίας, το κλειδί της Πελοποννήσου, η αρχόντισσα δύο θαλασσών, με αμέτρητα πλούτη, καταστράφηκε εντελώς κατά την Ελληνική επανάσταση. Ανάμεσα στα ερείπια στέκονται ακόμα επτά κίονες, μαυρισμένοι από το χρόνο, που ανήκουν στο ναό της Χαλινίτιδος Αθηνάς. Αν κανείς πιστέψει τον Βιτρούβιο, στην Κόρινθο γεννήθηκε ο πιο πλούσιος και κομψός αρχιτεκτονικός ρυθμός.

Ο Καλλίμαχος, ο γλύπτης, τυχαία πέρασε από τον τάφο ενός μικρού κοριτσιού στην Κόρινθο. Η μητέρα του παιδιού είχε τοποθετήσει πάνω στον τάφο ένα καλάθι γεμάτο με πράγματα, που το κοριτσάκι αγαπούσε και τα σκέπασε με μία πλάκα. Κάτω από το καλάθι υπήρχε η ρίζα μιάς ακάνθου που τα φύλλα της καθώς μεγάλωναν έφτασαν μέχρι τις άκρες της πλάκας, που τα έκανε να γυρίσουν προς τα κάτω. Ο Καλλίμαχος συγκινημένος από τη χαριτωμένη θέα σχεδίασε το κιονόκρανο, που λέγεται Κορινθιακό.

Αν αυτά είναι ένας μύθος, σίγουρα έχει το άρωμα Ελληνικής προέλευσης και δεν είναι μια ιστορία που επινόησε ο Βιτρούβιος»



* 
Objets inanimés, avez-vous donc une âme
Qui s'attache à notre âme et la force d'aimer ?...

Alphonse de Lamartine



** 
 ως "κόλπο της Βενετίας", 
πρέπει ο περιηγητής να εννοεί την Αδριατική θάλασσα και το Ιόνιο πέλαγος...

ακολουθεί...

Περιηγήσεις

II.
(συνέχεια)


ΠΕΡΙΗΓΗΤΕΣ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΚΟΡΙΝΘΟ

12^Ος – 19^Ος ΑΙΩΝΑΣ

.

ΣΟΦΗ Ν. – ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ
.

Εκδόσεις : ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
.

ΑΘΗΝΑ 2009


* σημείωση quartier libre :
Από τα κείμενα των 68 περιηγητών, φυσικά μόνον ελάχιστες αράδες μπορώ να αντιγράψω και να σας μεταφέρω ενδεικτικά…

Ευγενικός Ιωάννης

Εγκωμιαστική έκφρασις Κορίνθου . εκδ. Σπυρ. Λάμπρου. (Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά, τόμ. 1). Αθήνα, 1912 – 1923, σελ. 47 – 48.   

Ο Ιωάννης  Ευγενικός, Βυζαντινός διάκονος, αδελφός του θεολόγου Μάρκου Ευγενικού, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη γύρω στα 1400. Σπούδασε φιλοσοφία στη σχολή του Γεωργίου Γεμιστού Πλήθωνα, στο Μυστρά. Το 1431 επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη όπου έγινε Νομοφύλαξ της Ελληνικής Εκκλησίας και μ’ αυτήν την ιδιότητα πήρε μέρος στη Σύνοδο της Φερράρας το 1438.........

Δεν είναι γνωστό πότε πέθανε, ξέρουμε όμως ότι είδε την Άλωση το 1453 και έγραψε ένα ποίημα για το θλιβερό αυτό γεγονός ..............................................................................

"η Κόρινθος είναι μία πόλη, αλλά στην αρχαιότητα ήταν μία ακρόπολη που λεγόταν Ακροκόρινθος, ευρισκόμενη στον Ισθμό και αν κανείς την αποκαλούσε κορυφή ή μάτι όλης της γης δεν θα έσφαλλε. Έχει την πιο επιτυχημένη ανάμειξη αέρα, δροσερό το καλοκαίρι, μέτριο το χειμώνα. Η πόλη και η ακρόπολη περιβάλλονται από ένα θαυμάσιο τείχος, το καλύτερο της Πελοποννήσου, προσφέροντας ασφάλεια σ’ αυτούς που κατοικούν εκεί. Έχει πολλά σπίτια και ωραίους ναούς, τρεχούμενα νερά, κήπους , και δύο θάλασσες από τις δύο πλευρές. Το έδαφος είναι εύφορο , με τα καλύτερα φρούτα, κρασί και δημητριακά. Στη μέση του πετρώδους εδάφους υπάρχει καθαρό και πόσιμο νερό, το πιο χρήσιμο και αναγκαίο στοιχείο της φύσης. Αυτή η ωραιότατη και σημαντική πόλη είναι αφιερωμένη στον πιο επιφανή Απόστολο, τον Παύλο, και όπως ο Παύλος ήταν ο πρώτος ανάμεσα στους μαθητές του Χριστού, έτσι και η Κόρινθος είναι η πρώτη ανάμεσα στις άλλες πόλεις. Η Ελλάδα είναι η κορυφή του κόσμου, η Πελοπόννησος είναι το μάτι και η κόρη του ματιού είναι η Κόρινθος. Οι άλλες πόλεις είναι τα φύλλα ,  η Κόρινθος είναι το άνθος.

................................................................................."

Mirabal

Voyage d’ Italie et de Grece... Paris , 1698, σελ. 68 – 71.

Δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα για τον Mirabal, ούτε και το πλήρες όνομά του, παρά μόνον ότι ήταν στην υπηρεσία των Βενετών. Το 1694 ήλθε με το σύνταγμά του στην Πελοπόννησο και επισκέφθηκε την Κόρινθο.

"Το σύνταγμά μου το έστειλαν στην Κόρινθο και μόλις έφτασα ανέβηκα στο κάστρο, στην κορυφή ενός ψηλού βουνού. Η Κόρινθος δεν έχει κατοίκους και εξαιτίας του πολέμου δεν υπάρχουν αγάλματα του Απόλλωνα, του Ερμή, ούτε έχει μείνει τίποτα από το ναό της Οκταβίας, αδελφής του Ρωμαίου αυτοκράτορα, ούτε από τους ναούς των Κυκλώπων, της Τύχης, της Βίας και της Ανάγκης. Στην Κόρινθο υπάρχουν οκτώ κολώνες του ναού της Αφροδίτης και σε πενήντα βήματα από εκεί, είδα τα απομεινάρια του παλατιού της Ασωτείας, όπου ζούσαν χίλιες γυναίκες, με προορισμό να δίνουν ευχαρίστηση στους ξένους ταξιδιώτες. Σε αυτό το παλάτι ζούσε επίσης η ωραία Λαϊς, της οποίες οι εύνοιες κόστιζαν έξι τάλαντα στον καθένα από τους εραστές της και εξαιτίας αυτού του μεγάλου ποσού υπήρχε η παροιμία "δεν επιτρέπεται στον καθένα να πηγαίνει στην Κόρινθο". Σε πενήντα βήματα από την πύλη της Κορίνθου, με κατεύθυνση την Αθήνα, είδα τον ταφο του Διογένη".

το πρόσωπο του Κολοκοτρώνη
(από το Ιστορικό μουσείο)

photo q.l.

Γεωργίου Τερτσέτη προλεγόμενα

Στα Απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη

"Αν δυνηθώ να απεράσω εις την ψυχήν σας, Κύριοι ακροαταί, την ηδονήν της ψυχής μου, γράφοντας τα  π ρ ο λ ε γ ό μ ε ν ά μου εις το βιβλίον του γέρου Κολοκοτρώνη, ελπίζω να γλυκοπεράσετε την ώραν σας, και να μην μετανοήσετε, τιμώντας με σήμερον με την ακρόασιν σας.

………………………………………………………………………………………..

Αφού ενόησα τον κόσμο, σεβαστοί ακροαταί, δύο πρόσωπα ανδρών έμειναν διά παντός εικονισμένα εις την ενθύμησίν μου, ο στρατηγός Τζούρτζ και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, δοξασμένοι από την τότε γνώμην των ανθρώπων, ο ένας διά τον φιλελληνισμόν του, ο άλλος διά τον ελληνισμόν του, αύξανε χάριν εις τον ένα η εύμορφη φυσιογνωμία, η επιμέλεια του ενδύματος, - σε άρπαζε η αγριάδα του άλλου και το μίλημα , η κεφαλή και των δύο, τα ξανθά μαλλιά του ενός , τα μαύρα του άλλου, εστολίζοντο από την Ελληνική περικεφαλαία των αρχαίων.

Ήτον και οι δύο πάνου εις την ανδρική τους ηλικία , νεώτερος ο Τζούρτζ, αγαπημένοι, πιστοί, αγαπούσε ο Κολοκοτρώνης την φιλογένειαν και την προκοπήν του Τζούρτζ, και ο Τζούρτζ την δύναμιν του νοός , και την ευγένειαν της καρδίας εις άνδρα λογγίσιον.

………………………………………………………………………………………..

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ως ιστορικός καταγράφεται με τους πολλούς όσοι ιστόρησαν πολέμους Ασίας και Ευρώπης , αλλ’ ως Έλληνας έρχεται μου φαίνεται τρίτος Ομήρου και Ηροδότου.

Ομοιάζουν οι τρεις, ως τρείς ακτίνες ενός κέντρου φωτεινού, έχουν οι τρεις πατρίδα την Ελλάδα , θέμα πόλεμον Ευρώπης εναντίον Ασίας , ομιλούν την Ελληνικήν φωνήν, καθένας την φωνήν του αιώνος τους, καίονται από το πνεύμα του, η φωνή τους είναι ψωμωμένη ως να ελέγαμεν από την φωνήν προγενεστέρου καιρού, όχι είδωλον της φαντασίας του, ομοιάζει ένας του άλλου και εις την πλοκήν και εις την άλυσον της ιδέας και την παράστασιν των ιστορημένων πραγμάτων.

Εις τον πεζόν λόγον του Ηροδότου σημαίνει η λύρα του Ομήρου, ακούς το Μήνιν άειδε Θεά, ως εις την διήγησιν του Κολοκοτρώνη, όταν επέτυχα γνήσια να την αρπάξω από τα χείλη του , ακούς τα τρία πουλάκια κάθονται. Κατώτερος ο Κολοκοτρώνης από τους δύο προγενεστέρους του εις την τέχνην , όσον τα τρία πουλάκια κατώτερο από το Μήνιν άειδε Θεά, αλλ’ ανώτερος πάλι επειδή όσα έπραξε αυτός και οι συνόμοιοί του διηγείται , πριν τα γράψει με το κοντύλι τα εχάραξε με το σπαθί του , καύχημα που δεν έχουν οι άλλοι δύο. Ομοιάζει τω όντι ως ο Αγαμέμνονας , ο Οδυσσέας ή ο Διομήδης να ήθελε γράψουν το στρατιωτικόν τους ημερολόγιο , και να εσώζετο..."

από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

 photos quartier libre

 η φορεσιά του Κολοκοτρώνη

 Φιλική Εταιρεία

ρούχα αγωνιστών

και όπλα...

αυτόγραφο σημείωμα Μάρκου Μπότσαρη

ο Μακρυγιάννης

ανέθεσε την εικονογράφηση του έργου του "Απομνημονεύματα" 

στον Έλληνα Παναγιώτη Ζωγράφο 

 

 η έξοδος του Μεσολογγίου
Θεόδωρος Βρυζάκης