Έκθεση στο Μουσείο της Ακρόπολης

"Ελευσίνα. Τα μεγάλα μυστήρια"

- το κείμενο έχω αντιγράψει από την έκθεση του Μουσείου - 

"Η θρησκεία των Ελλήνων κατά την αρχαιότητα είχε δημόσιο χαρακτήρα και ήταν δεμένη στενά με την πολιτική ζωή κάθε περιοχής.

Παράλληλα όμως αναπτύχθηκαν οι μυστηριακές λατρείες ορισμένων θεών, που υπόσχονταν προσωπική ευδαιμονία στη ζωή αλλά και ευτυχία μετά τον θάνατο.

Δίχως αμφιβολία η σημαντικότερη λατρεία αυτού του είδους ήταν τα Μεγάλα Μυστήρια της Ελευσίνας τα οποία ήταν ανοιχτά σε όλους με εξαίρεση τους βαρβάρους και τους φονιάδες. 

Σ’ αυτά είχαν μυηθεί σπουδαίοι Αθηναίοι, ελληνιστικοί βασιλείς , αλλά και ρωμαίοι αυτοκράτορες. 

Η προετοιμασία για τη μύηση ξεκινούσε κάθε χρόνο στην αρχή του φθινοπώρου από την Αθήνα. Τα ιερά αντικείμενα από την Ελευσίνα φιλοξενούνταν για λίγες ημέρες στο Ελευσίνιο, κάτω από τον βράχο της Ακρόπολης. Οι υποψήφιοι μύστες μετείχαν σε τελετή εξαγνισμού , έκαναν θυσίες κι άρχιζαν τη νηστεία και την περισυλλογή. Την πέμπτη ημέρα σχηματιζόταν η θρησκευτική πομπή που έφτανε το σούρουπο, αφού διένυε τα 20 χιλιόμετρα της Ιεράς Οδού, στην αυλή έξω από το Πρόπυλο του Ιερού της Ελευσίνας.

Εκεί, μετά την προσφορά της θυσίας στις δύο θεές, οι υποψήφιοι μύστες διέκοπταν τη νηστεία πίνοντας τον κυκεώνα, ένα μείγμα από νερό, αλεύρι και φλισκούνι. Η τελετή της μύησης γινόταν σ’ ένα ειδικό κτήριο, το Τελεστήριο, μία τετράγωνη αίθουσα 2.500 τετραγ. μέτρων. Στο μέσο της αίθουσας υπήρχε ένας ναϊσκος, το Ανάκτορον, τα άγια των αγίων, στο οποίο είχε πρόσβαση μόνο ο αρχιερέας, ο Ιεροφάντης. 

Η τελετουργία περιλάμβανε τα λεγόμενα και τα δρώμενα, που ήταν αφηγήσεις και δράσεις από τα πάθη της Δήμητρας, έως την άνοδο της Περσεφόνης από τον Άδη. Τέλος ο Ιεροφάντης αποκάλυπτε για τους ήδη μυημένους τα Ιερά Αντικείμενα, τα δεικνύμενα, ενώ εκείνη τη στιγμή η κατασκότεινη τεράστια αίθουσα του Τελεστηρίου γέμιζε φως που εκπορευόταν από το Ανάκτορον. 

Η τελευταία μέρα μετά τη μύηση έκλεινε με τη σπονδή νερού από πλημοχόες, μία προς την ανατολή και μία προς τη δύση, που συνοδεύονταν από μυστικές επικλήσεις. Πιθανότατα ήταν ευχές για βροχή, απαραίτητη για τη νέα σπορά στις αρχές του φθινοπώρου. Οι μύστες μετά τις τελετουργίες αισθάνονταν καθαγιασμένοι και προσδοκούσαν τη χάρη των δύο θεών και την ευφορία των καρπών της γης.

Ο μύθος της Κόρης που χάθηκε στα έγκατα της γης και ξαναγύρισε για να φέρει τη χαρά στη Δήμητρα κρύβει πίσω του τον μαγικό κύκλο του σπόρου των δημητριακών που χάνεται στην υγρή γη τον χειμώνα γιά να βλαστήσει την άνοιξη, να καρπίσει το καλοκαίρι χαρίζοντας τροφή στους ανθρώπους και να χαθεί πάλι για να επαναλάβει την αέναη διαδρομή του.

Οι αρχές της λατρείας στην Ελευσίνα χάνονται στους μυκηναϊκούς χρόνους . Από τον 7^ο όμως αιώνα μπορούμε να παρακολουθήσουμε την εντυπωσιακή ανάπτυξη του ιερού, που με την Αθηναϊκή παρέμβαση έγινε γρήγορα πανελλήνιο και στη συνέχεια οικουμενικό. 
Το 170 μΧ όμως, οι Κοστοβώκοι από τα Καρπάθια προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές που αποτυπώνονται στον «θρήνο Ελευσινιακό» του σοφιστή Αίλιου Αριστείδη . Με τη γενναιόδωρη χειρονομία του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου, το ιερό ανασυγκροτήθηκε και κράτησε άλλους δύο αιώνες  έως ότου οι Γότθοι του Αλάριχου και φανατισμένοι αιρετικοί μοναχοί το 395 μ Χ, επέφεραν την οριστική καταστροφή και σιωπή αιώνων."





photos Q.L.

Αναθηματικό ανάγλυφο. 
Ικέτες που προσέρχονται στη θεά Δήμητρα, 

η οποία κάθεται στην "αγέλαστο πέτρα"

Δεύτερο μισό του 4ου αι. π.Χ.

Μαρμάρινο αναθηματικό ανάγλυφο.

Η Δήμητρα καθισμένη σε περίτεχνο κάθισμα κρατάει σκήπτρο και στάχυα.

Η κόρη (Περσεφόνη) προσέρχεται προς τη μητέρα της κρατώντας δάδες.

470-450 π.Χ.

Αναθηματικό ανάγλυφο. 

Το αφιέρωσε ο Ιεροφάντης Αγνούσιος στη Δήμητρα Θεσμοφόρο και την Κόρη.

Οι δύο θεές υποδέχονται τον αναθέτη.

2ος αι. μ. Χ. 

Αναθηματικό ανάγλυφο. 

Η Περσεφόνη ως ιέρεια, εξαγνίζει με νερό από φιάλη έναν νεαρό μύστη.

Τέλη 5ου αι. π. Χ.

Προτομή Αθηνάς που εκφύεται από μεγάλο άνθος λωτού.

Η θεά φοράει αιγίδα με γοργόνειο και κράνος αττικού τύπου.

Ρωμαϊκών χρόνων.

Αγαλματίδιο Ποσειδώνα.

Ο θεός της θάλασσας σε χαλαρή στάση 

ακουμπάει το λυγισμένο πόδι σε ένα δελφίνι.

Έργο Ρωμαϊκών χρόνων, αντιγράφει πρότυπο του 4ου αι. π. Χ.

Τμήμα μαρμάρινης ανάγλυφης πλάκας.

Παριστάνεται μορφή Έρωτα σε βηματισμό με θυμιατήρι στο χέρι.

Λίγο πριν το 150 π. Χ.

Δάδα μαρμάρινη. Ο χαραγμένος στο κατώτερο τμήμα της σταυρός

οφείλεται σε μεταγενέστερη χρήση της,

στο εσωτερικό Χριστιανικού ναϊσκου της Ελευσίνας.

Ρωμαϊκών χρόνων.

έως Πέμπτη 31 Μαίου, 2018

στο Μουσείο της Ακρόπολης

Μιχαήλ και Γεωργίου

( στη Δημοτική Πινακοθήκη τση Κερκύρας ) 

 “Στέφανος Σγούρος – Αναδρομική”

εργαλεία δουλειάς του καλλιτέχνη

η Μανδρακίνα, 1992, Ακουαρέλα

Ρομπαβέκιας, 1983 - Ακουαρέλα

Αχθοφόρος, 1989, Ακουαρέλα

Οδοκαθαριστής, 1995, Ακουαρέλα

Νερουλάς, 1998, Ακουαρέλα

Διονύσιος Σγούρος (πατήρ)

Ίδε ο άνθρωπος, βημόθυρο, 1927

ΤΟ ΥΨΗΛΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

η προσωπική γωνιά του καλλιτέχνη

Νικόλαος Βεντούρας

( 1899 – 1990 )

Έλληνας χαράκτης και ζωγράφος του εικοστού αιώνα.

  

I.

“αυτοδίδακτος,

εξαιρουμένης της λιθογραφίας την οποίαν εδιδάχθην”

“ήδη από τας πολύ μικράς τάξεις του δημοτικού εδιδάχθην ιχνογραφίαν”

  

Από το βιογραφικό του,

που συνέταξε ο ίδιος το 1981

oι φωτογραφίες είναι

της Quartier Libre

sub umbra alarum

tuarum protege nos

στο πιό πάνω έργο

μου αρέσουν ακόμα και οι λέξεις που διακρίνουμε κάτω :

ΝΙΚΑ΄

και

ΚΟΡΥΦΩ' 

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1899, από αρχοντική οικογένεια της ευρύτερης περιοχής της Βενετίας.

Eγκαταστάθηκαν στο νησί γύρω στα 1730.  Συμπεριλαμβάνονται στο Libro d’ Oro.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν θείος του.

Σπούδασε Βιομηχανική Χημεία το 1916 και εξελίχθηκε σε έναν από τους σπουδαιότερους χαράκτες κατά τον 20^ο αι.

Από το 1931 μέχρι το 1937 έλαβε λίγα μαθήματα υδατογραφίας από τον Κερκυραίο Άγγελο Γιαλλινά.

Από το 1932 άρχισε να ασχολείται με τη χαρακτική, 

δηλαδή την ξυλογραφία, τη χαλκογραφία και τη λιθογραφία, 

όπου και επικεντρώθηκε το ενδιαφέρον του.

Η εκπαίδευσή του στη Χημεία τον βοήθησε να πειραματιστεί με τα υλικά και τους χρόνους διάβρωσης πετυχαίνοντας με ακρίβεια να αποτυπώσει την εικόνα που είχε αποφασίσει.

Λόγω της επιμονής του και της εξέλιξής του στον χώρο της χαρακτικής θεωρείται, σήμερα, πρωτοπόρος της χαρακτικής.

Ο ίδιος ήταν πολύ σχολαστικός κρατώντας αναλυτικές σημειώσεις για κάθε του έργο και εξαιρετική οργάνωση του εργαστηρίου, των εργαλείων, της μαθητείας.

το γραφείο του

Στο αρχείο του κρατούσε λεπτομερείς σημειώσεις

από το συναίσθημα που σκόπευε να αποτυπώσει,

την ώρα που του έπαιρνε ένα έργο και πότε το τελείωσε,

την τεχνική που χρησιμοποιούσε και τα υλικά.

Σημειώνεται ότι επανερχόταν στο ίδιο έργο μετά από καιρό ή ακόμα και πολλά χρόνια, σημειώνοντας την εξέλιξη του κάθε έργου καθώς και την πρόοδο.

Οι πρώτες ύλες του ήταν λεπτομερώς καταχωρημένες. Ειδικά για το χαρτί σημείωνε το βάρος, τον τύπο, τη χρονολογία και την προέλευση αφού επηρέαζε το αποτέλεσμα την “εκτύπωσης”.

Τα χρώματα ήταν πάντα καθαρά κι έκανε μόνος του τις αναμείξεις προκειμένου να πετύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα

 από το γραφείο του

Τα πρώτα του έργα και μέχρι το 1937, ο Νικόλαος Βεντούρας, χαράζει τοπία ήρεμα και ωραία φωτισμένα από την Κέρκυρα και την Βενετία.

"στο Τρίκλινο, παληό λειτρουβιό

η γέρικη φραγκοσυκιά"

χαλκογραφία 1938

Στα χρόνια της κατοχής κι αμέσως μετά τον πόλεμο, 1945-1948 ένα εφιαλτικό άγχος πλημμυρίζει ασφυκτικά τα έργα του, καλύπτει όλη την επιφάνεια με ερείπια, καταστροφές και παραμορφώσεις προοπτικής που φανερώνουν το νέο ψυχικό κλίμα στο οποίο ζει, χαρακτηρίζοντας έτσι, την περίοδο αυτή εξπρεσιονιστική.

"Κέρκυρα, αεροπορικός βομβαρδισμός του 40

στη συνοικία Αγίων Πατέρων"

Λιθογραφία σε ασβεστόλιθο, 1946

1949-1950 ακολουθεί η αντίδραση, ελάχιστες γραμμές, αυστηρά υπολογισμένες που εκφράζουν γαλήνη κι ηρεμία, έργα γεμάτα φως.

Από το 1955, και με την σειρά του Πειραιά, εισβάλλει ένα καινούριο στοιχείο, πολλές αλληλοσυμπλεκόμενες μορφές οι οποίες σιγά σιγά απλοποιούνται. Διακρίνονται, παραδείγματος χάριν, σκαριά, φουγάρα, βίντσια, όσο χρειάζεται για να υποβληθεί η ιδέα του ζωντανού λιμανιού. Γραμμές και έντονες κηλίδες πλουτίζουν τους τόνους.

Άλλες θεματικές του ενότητες, σε μικρότερο όμως εύρος, μπορούν να θεωρηθούν οι τοπιογραφίες, οι διάσημοι Αστερισμοί,

"αστερισμός του  Ταύρου" 

χαλκογραφία 1967

"στον αστερισμό του Ταύρου"

χαλκογραφία 1967

οι εντυπωσιακές λιτανείες,

"μικρή λιτανεία

στη συνοικία των Αγίων Πατέρων"

χαλκογραφία 1972

οι θρησκευτικές του παραστάσεις καθώς και οι εντελώς αφηρημένες συνθέσεις του.

Χρησιμοποίησε σε μεγάλο βαθμό τα χρώματα για να αποδώσει στο κάθε του έργο το απαραίτητο συναίσθημα. Πολλές φορές στο ίδιο έργο υπάρχουν χρωματικές παραλλαγές.

* σημ. Q. L. :

λυπάμαι που δεν προνόησα να φωτογραφήσω καλύτερα,

ώστε να φαίνονται οι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, 

ιδιόχειρες σημειώσεις του καλλιτέχνη

και οι παρατηρήσεις του

που έχει κρατήσει πάνω σε κάθε χρώμα...

Παράλληλα, αξιοποιεί τις εικαστικές τεχνοτροπίες των ευρωπαίων της εποχής του με αντίστοιχα εξπρεσιονιστικά, σουρεαλιστικά και κυβιστικά στοιχεία τα οποία αποτυπώνονται στα έργα του.

Χρησιμοποιεί ένα εξπρεσιονιστικό ιδίωμα, που δεν διακρίνεται ωστόσο για την βιαιότητά του, αλλά περισσότερο για τον ποιητικό του χαρακτήρα.

Στο έργο του υπάρχουν vernis mou, aquarelle, oil, ξυλοτυπίες, χαλκοτυπίες, λιθογραφίες, λιθογραφία σε ψευδάργυρο, δερματοτυπίες, εκτύπωση με ύφασμα, μονοτυπίες ενώ χρησιμοποιήθηκαν έργα του για Ex Libris, βιβλία, περιοδικά, γραμματόσημο, ευχετήριες κάρτες κ.ά.

Καθώς ήταν πολύγλωσσος, απέκτησε μόνος του βαθειά παιδεία, κυρίως γύρω από θέματα τέχνης και φιλοσοφίας

Επίσης, αγαπούσε τα ταξίδια, τις μηχανές και το ποδήλατο. Χαρακτηριστικά το 1923, από 16 Μαρτίου έως 5 Μαΐου με μία ομάδα ποδηλατών έκανε τη διαδρομή Brindisi – Vienna.

με αφορμή το αφιέρωμα
στον Νικόλαο Βεντούρα,
καλοκαίρι 2016
από την Πινακοθήκη της Κέρκυρας

ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ 

V.

Αινεία, 

τον πατέρα φέροντα

η αληθινή ζωή

"Λοιπόν ! λέγω εις τον πατέρα μου , ανάβηθι επί των ώμων υιού ˙ θα σε βαστάσω, και το φορτίον τούτο θα με ήναι ελαφρόν. Ό, τι και αν συμβή, ή θα διατρέξωμεν τους αυτούς κινδύνους ή θα σωθώμεν ομού".

Ελεύθερη Μετάφραση

Βιργιλίου Αινειάδα

Βιβλίο Β’ στίχ. 707 – 710

Μετάφραση κατά λέξη

"Λοιπόν άγε, προσφιλές πάτερ,

Επίθεσον σαυτόν επί του ημετέρου τραχήλου ˙

Εγώ θα υποβάλω τους ώμους,

Ουδ’ αυτός ο κόπος (το βάρος)

Θα με βαρύνη.

Εις οιανδήποτε θέσιν  τα πράγματα περιπέσωσι

Είς και μόνος

Και κοινός κίνδυνος,

Μία σωτηρία θα υπάρχη δι αμφοτέρους."

Αινεία, 

τον πατέρα φέροντα

η τέχνη

"Απεμακρύνθην λοιπόν ,

Και βαστάζων τον πατέρα μου επί των ώμων μου

Έφθασα εις το όρος."

Ελεύθερη Μετάφραση

Βιργιλίου Αινειάδα

Βιβλίο Β’ στίχ. 804

Μετάφραση κατά λέξη

"Απεχώρησα,

Και τον πατέρα αναλαβών (επ’ ώμων),

Διηυθύνθην προς το όρος."

Στο διαδίκτυο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει δημοσιεύσει την μετάφραση

Βιργιλιος Αινειαδα - Scribd

(ΕΚΔΙΔΟΤΑΙ

υπό ΙΩΑΝΝΟΥ ΝΟΤΑΡΗ

Εν Αθήναις

Βιβλιοπωλείον ΙΩΑΝΝΟΥ ΝΟΤΑΡΗ

42 Οδός Ερμού αριθμός 42

1890)