προ - τελευταίο

Ο άλλος

Georges Rouault

1871-1958

.

μεγαλύτερος δυνάστης από το κορμί δεν υπάρχει

(Sapristi, de par ma chandelle verte !)

la femme aux cheveux roux

Marthe

Profil du Père Ubu

Υπερρεαλιστικόν !
.

Père Ubu

Alfred Jarry

όλο το έργο εδώ : http://hypo.ge.ch/athena/jarry/jar_ubur.html

Sapristi, de par ma chandelle verte !

ακροτελεύτιον

Georges Rouault

1871-1958

στο εργαστήρι








ARLEQUIN

Arlequin dans sa boutique
Sur les marches du palais.
Il enseigne la musique,
A tous ses petits valets :
A Monsieur Po,
A Monsieur Li,
A Monsieur Chi,
A Monsieur Nelle.
A Monsieur Polichinelle !

et

pierrots

Au clair de la lune,
Mon ami Pierrot
Prête moi ta plume,
Pour écrire un mot,
.
Ma chandelle est morte,
Je n'ai plus de feu,
Ouvre-moi ta porte,
Pour l'amour de Dieu !
.
Au clair de la lune,
Pierrot répondit : "
Je n'ai pas de plume,
Je suis dans mon lit.

. Va chez la voisine,
Je crois qu'elle y est.
Car dans la cuisine,
On bat le briquet."


the 3 clowns


Ridi Pagliazzo

the clown (1907)


Χαλκίδα

Γιάννης Σκαρίμπας

Να ν' σπασμένοι οι δρόμοι, να φυσάει ο νότος
κι εγώ καταμονάχος και να λέω : τι πόλη!
να μην ξέρω αν είμαι -μέσα στην ασβόλη-
ένας λυπημένος πιερρότος!

.Φύσαε (είπα) ο νότος κι έλεγα: Η Χαλκίδα,
ώ Χαλκίδα - πόλη (έλεγα) και φέτος
ήμουν - στ' όνειρό μου είδα - Περικλέτος,
πάλι Περικλέτος ήμουν - είδα...

.Έτσι έλεγα! Ήσαν μάταιοι μου οι κόποι
πα' σε ξύλο κούφιο, πρόστυχο, ανάρια,
Ως θερία, ως δέντρα – αναγλυμένοι - ως ψάρια
τα όνειρά μου (μούμιες) κι οι ανθρώποι.

.Τώρα; Πόλη, τρέμω τα γητέματά σου
κι είμαι ακόμα ωραίος σαν το Μάη μήνα,
κρίμα, λέω, θλιμμένη να σαι κολομπίνα
και να κλαίω εγώ στα γόνατά σου.…

. Έτσι να ν' σπασμένοι, να φυσά απ' το νότο
και με πίλο κλόουν να γελάς, Χαλκίδα:
Αχ, νεκρό στο χώμα - να φωνάζεις - είδα
ένα μου ακόμη πιερρότο!...

There are tears in things...

(Βιργίλιος, Αινειάδα βιβλ. Ι, στίχ. 462)

- μ' αυτά, μου ήρθαν στο νου

Πλέσσας και Παπαδόπουλος -

το άγαλμα

Χθες μεσάνυχτα και κάτι κατηφόρισα
στην μικρή την πλατεϊτσα που σε γνώρισα
Κάποιο άγαλμα που μ' είδε με θυμήθηκε
και τον πόνο μου να ακούσει δεν αρνήθηκε

.Και του μίλησα για σένα και για μένανε
και τα μάτια του βουρκώναν και όλο κλαίγανε
Του 'πα για το φέρσιμο σου και για τα άλλα σου
τα ασυγχώρητα τα λάθη τα μεγάλα σου

Κι ύστερα με πιάσαν θεέ μου κάτι κλάματα
που με βρήκανε κουρέλι τα χαράματα
Με το άγαλμα ως το δρόμο προχωρήσαμε
μου εσκούπισε τα μάτια και χωρίσαμε


"the old king"

Le bon roi Dagobert
.
Le bon roi Dagobert,
Avait sa culotte à l'envers,
Le grand Saint Eloi lui dit :
"O mon Roi, Votre majesté
Est mal culottée"
"C'est vrai, lui dit le roi,Je vais la remettre à l'endroit"

ΙΙI .

.ΑΦΙΕΡΩΜΑ

.στον

Georges Rouault
1871-1958

.
χαρακτικός κύκλος

"Miserere et Guerre"

.

58 οξυγραφίες

his lawyer, in empty phrases,

proclaims his total ignorance...

Το κείμενο για τον Rouault

είναι από άρθρο

της Νίκης Λοϊζίδη

Isaiah 53:7

"He has been maltreated and oppressed

and he has not opened his mouth."
.

Ησαίας 53:7

"Αυτός ήτο κατατεθλιμμένος και βεβασανισμένος

αλλά δεν ήνοιξε το στόμα αυτού"

Οι έγκλειστες σε βίαια τονισμένα περιγράμματα μορφές του «Miserere» -ο «Clown» ως άλλη εκδοχή του ταπεινωμένου Ιησού αλλά και του περιθωριακού καλλιτέχνη-, έχουν βαθιές ρίζες και στο κλίμα του αντιαστικού μποεμισμού που άνθησε στο Παρίσι κατά την περίοδο 1830 με 1930.
Ο μποεμισμός, ως σύμπτωμα των αντιθέσεων και των πολλαπλών συγκρούσεων στους κόλπους της ίδιας της αστικής κουλτούρας, διαμόρφωσε σημαντικές εστίες δράσης, όπου η δημιουργική πρωτοτυπία και η ρήξη με τις καλλιτεχνικές συμβάσεις ταυτίζονταν με το κοινωνικό περιθώριο.
Στα γνωστά «στέκια» των μποέμ, οι περιθωριακοί της κοινωνίας του Παρισιού συναναστρέφονταν με θρησκευτικούς οραματιστές, «ενοχλητικούς» συγγραφείς και πρωτοπόρους καλλιτέχνες.

.

sunt lacrimae rerum

et mentem mortalia tangunt

.

είναι τα δάκρυα των πραγμάτων

κι όσα πεθαίνουν που αγγίζουν το νου

.

Virgil, Aeneid I : "There are tears in things..."

LACRIMAE RERUM

του Λάμπρου Πορφύρα

'Αμοιρη! Το σπιτάκι μας εστοίχειωσεν

από την ομορφιά σου τη θλιμένη

στους τοίχους, στον καθρέφτη, στα εικονίσματα,

από την ομορφιά σου κάτι μένει.

.

Κάτι σα μόσκου μυρωδιά κι απλώνεται

και το φτωχό σπιτάκι πλημμυρίζει,

κάτι σα φάντασμα θολό κι ανέγγιχτο,

κι όπου περνά σιγά το κάθε αγγίζει.

'Εξω βαρύ μονότονο ψιχάλισμα

δέρνει τη στέγη μας και τότε αντάμα

τα πράγματα, που αγιάσανε τα χέρια σου,

αρχίζουν ένα κλάμα...κι ένα κλάμα...

Κι απ' τη γωνιά, ο καλός της Λήθης σύντροφος,

τ'αγαπημένο μας παλιό ρολόι

τραγουδιστής του χρόνου, κι αυτός κλαίοντας,

ρυθμίζει αργά φριχτά το μοιρολόι.

IV .

.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

.

στον

Georges Rouault
1871-1958

χαρακτικός κύκλος "Miserere et Guerre"

58 οξυγραφίες
.
Το κείμενο για τον Rouault

είναι από άρθρο

της Νίκης Λοϊζίδη

.

"το ασυμβίβαστο ήθος ενός καλλιτέχνη"

.

.

κατά το πλήθος της μεγαλοσύνης σου
.

Miserere mei, Deus,

secundum magnam misericordiam tuam

… Ο καλλιτέχνης ­ Georges Rouault είχε ξεκινήσει μετά τον θάνατο, του γνωστού εμπόρου και συλλέκτη Ambroise Vollard, έναν επίμονο δικαστικό αγώνα εναντίον των νόμιμων κληρονόμων του.
Ο δημιουργός του «Miserere», αφού επανέκτησε τα ημιτελή έργα του (προκαταρκτικά σχέδια και μελέτες), που βρίσκονταν στα χέρια των κληρονόμων του Vollard, παρέδωσε χωρίς δισταγμό στη φωτιά ένα πολύ σημαντικό μέρος τους, ενώ τα υπόλοιπα τα δώρισε στο γαλλικό κράτος.
Η χειρονομία του Rouault είχε δημιουργήσει πολλά ερωτηματικά και ταυτόχρονα πολλές ­ και αρκετά άστοχες ­ απόπειρες λογικής ή και ψυχαναλυτικής ερμηνείας. Επρόκειτο για πράξη συμβολικής αυτοχειρίας ή για απόπειρα διαχρονικής προβολής μιας αψεγάδιαστης εικόνας του καλλιτέχνη;
Η καταστροφή ενός μεγάλου μέρους των πολύμοχθων δοκιμών του δεν κινδύνευε να καταστήσει το έργο του απόμακρο ή δύσκολα προσεγγίσιμο ακόμη και στους ειδικούς; Το μυστήριο της «υπόθεσης Rouault» άρχισε να λύνεται μόλις το 1964 όταν, με την πρωτοβουλία του Andre Malraux και την επιμέλεια του ιστορικού Bernard Dorival, οργανώθηκε στην τετράγωνη αίθουσα του Λούβρου μια τιμητική έκθεση του εργαστηρίου του καλλιτέχνη, με 200 από τα έργα που είχε δωρήσει στο γαλλικό κράτος.

Και αυτό που τελικά αποκαλύφθηκε, ή τουλάχιστον άρχισε να γίνεται κατανοητό, ήταν το ασυμβίβαστο ήθος ενός καλλιτέχνη που διατήρησε ως το τέλος της ζωής του πολλές από τις παλιές, καλές αρετές του παραδοσιακού τεχνίτη. Ο Rouault δεν ήθελε να κυκλοφορήσουν στα κυκλώματα της αγοράς έργα του που, εκτός από ημιτελή, ήταν κατά τη γνώμη του και πλαστικά αδύνατα.

καταφυγή εγεννήθης ημίν

... επίτρεψέ μου

να κουρνιάσω στην καρδιά σου ...

Μοναξιά, σκέπη ολόβαθη

των θείων και των θηρίων,

κάτι σαλεύει μέσα σου

σα λαός μυστηρίων.

.

Κάμε κάτου απ’ τον ίσκιο σου

και μες στην αγκαλιά σου

να βλέπω με τα μάτια σου

να γρικώ με τ’ αυτιά σου,

.

να μιλώ με τα λόγια σου

ΚΡΆΤΑ ΜΕ, ΕΞΩ ΑΠ' ΤΑ ΠΛΗΘΗ

δώσ’ μου του θείου τον έρωτα

και του θηρίου τη λήθη!

Κωστής Παλαμάς

Ίαμβοι και ανάπαιστοι

II .

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

στον

Georges Rouault
1871-1958

χαρακτικός κύκλος

"Miserere et Guerre"

58 οξυγραφίες
.
Το κείμενο για τον Rouault
είναι από άρθρο
της Νίκης Λοϊζίδη

H μονωδιακή αφήγηση του Rouault δεν συνδέεται μόνο με θέματα της χριστιανικής θρησκείας.

Οι ενοποιημένες σειρές του «Miserere» και του «Guerre» , ­ οι οποίες άρχισαν να δουλεύονται από το 1917 ­ συνθέτουν ένα ρεπερτόριο εμβληματικών μορφών που εκφράζουν υποδειγματικά οριακές εκδοχές της ανθρώπινης κωμωδίας και του ανθρώπινου πάθους.

Οι ιδιόρρυθμα εξπρεσιονιστικές αυτές συνθέσεις ­ συλλειτουργούν με αποσπάσματα από τις «Σκέψεις» του Pascal, από λατίνους συγγραφείς αλλά και από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη

­

Pascal, Pensées

Plautus, Asinaria II, 4, 88.

"Man is wolf to man."

I .

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

στον

Georges Rouault
1871-1958

χαρακτικός κύκλος

.

"Miserere et Guerre"

"It happens, sometimes,

that the way is beautiful..."

58 οξυγραφίες
.
Το κείμενο για τον Rouault

είναι από άρθρο

της Νίκης Λοϊζίδη

Ο καλλιτέχνης Rouault, επικοινωνεί με τους συγχρόνους του όπως ακριβώς επικοινωνεί και με τους ομοτέχνους του της ευρωπαϊκής παράδοσης. Εξαιτίας της μακρόχρονης σχέσης του με τα λαϊκά εργαστήρια ­ είχε δουλέψει κοντά σε ζωγράφο - υαλογράφο από την ηλικία των 14 χρόνων ­ ήταν σε θέση να αντιλαμβάνεται πολύ γρήγορα το βαθύτερο νόημα των μικρών ή μεγάλων μυστικών της κάθε τεχνικής.

in the old district

of Long Suffering.

sign. a.k.
εκ βαθέων
(μικρό κομμάτι από μεγαλύτερο γραπτό...)

.

au vieux faubourg des Longues Peines

Δευτέρα 24 Μάρτη, του 2003

......................................

"Βγήκα μετά στο δρόμο. Ανόρεχτα.
Βαδίζω και παραμιλώ, ευτυχώς από μέσα μου .
Τι λέω στο παραμιλητό μου; «ωχ, πονάει, μάνα μου, ωχ, πονάει, μάνα μου». Κόλλησε η κασέτα.
Περπατάω, πολύ αργά μες στον ήλιο, ανεβαίνω τη λεωφόρο, «ωχ, πονάει, μάνα μου, ωχ, πονάει, μάνα μου».
Μπαίνω στην πλατεία. Δε θέλω θόρυβο και πεζοδρόμια, κι αυτοκίνητα. Από μέσα θα πάρω τα δρομάκια, να κοντοσταθώ λίγο στις πρασινάδες.
Ξαφνικά, βλέπω μπροστά μου τους κηπουρούς, να φυτεύουν πανσέδες στα παρτέρια. Όλα τα χρώματα.
«Σ’ αρέσουν άραγε, οι πανσέδες;»
Διώχνω βίαια τη σκέψη και βλαστημάω τον εαυτό μου, που την έκανε.
Ζυγώνω τους κηπουρούς. Οι τρείς είναι παλιοί μαθητές μου. Με ζυγώνουν κι αυτοί.

Μ’ αγκαλιάζουν. «Θυμάσαι, που μ’ αγκάλιασες;» Για την ακρίβεια, εγώ σ’ αγκάλιασα.
Χαζεύω λίγο τους πανσέδες. Παίρνει μιά στάλα ανάσα η καρδιά μου. Οι άνθρωποι με χαιρετάνε. Μου λένε να βάψουμε τα παγκάκια, να βάλουμε φύλακα στις τουαλέτες, να μαζέψουμε τα χαλίκια έξω απ’ την παιδική χαρά, μη γλυστρήσουν οι παππούδες.

Φεύγω αργά - αργά κι από κει. Πού να πάς, πού να σταθείς και πού να περπατήσεις;
Στην εκκλησία θα πάω. Ανεβαίνω τη σκάλα στον ήλιο, μπαίνω. Καλό μου κάνει το μισοσκόταδο… Χαιρετάω τον παπά και κάθομαι σ’ ένα στασίδι, κανείς να μη με βλέπει.
Τώρα μπορώ ελεύθερα ν’ αφήσω τα δάκρυά μου.
Κλαίω σιγανά, πιό πολύ προς τα μέσα, παρά απ’ έξω μου, σκουπίζω τα μάτια μου με την ανάστροφη του χεριού, σκουπίζω τις μύξες απ’ το κλάμα, σηκώνομαι, βγαίνω στο δρόμο.
Ας πάρω κάτι, να φιλέψω τα παιδιά, στο γραφείο. Κοντεύει έντεκα, ώρα για αλμυρό.
Αρχίζω να ξανανεβαίνω τη λεωφόρο, φορτωμένη και με τα τρόφιμα. Στέκω στον Αντρίκο.

Τα βάζα του και τα γλαστράκια του γεμάτα υάκινθους, νεραγκούλες, τουλίπες, φρέζες.
Δίνω τα τελευταία μου λεφτά κι αγοράζω μωβ υάκινθους στο γλαστράκι κι ένα μπουκέτο κόκκινες τουλίπες. Κόκκινο, σαν το τριαντάφυλλο, που μου χάρισες.
Φορτώνομαι τα λουλούδια μου, περνάω έξω απ’ το γραφείο σου, κι ανεβαίνω στο δικό μου.
Άνθρωποι, ο ένας μετά τον άλλο, κι ώρες – ώρες δυό και τρείς και τέσσερις μέσα στο δωμάτιο. Πολύ πιέζει η δουλειά.
Καλύτερα έτσι, να μην προλαβαίνω να σκέφτομαι.
Πήγαμε έτσι, ως η ώρα τέσσερις..."

Ο Andre Chastel πολύ εύστοχα σημειώνει ότι «θα αφήναμε να μας διαφύγει η ίδια η ουσία του έργου του Rouault αν ξεχνούσαμε ή αν περιφρονούσαμε τους βαθείς δεσμούς του με τη ζωή του δρόμου και με τον ταπεινό κόσμο των μικροτεχνιτών. Από αυτόν τον κόσμο προέρχεται η βιαιότητα και η σκληρότητα των μορφών του, τα δυνατά του χρώματα και κυρίως αυτή η εντιμότητα του τεχνίτη, η οποία αποτελεί την πιο αυθεντική και την πιο αξιαγάπητη πλευρά του». Εδώ θα ήθελα να προσθέσω ότι αυτή ακριβώς η αυθεντική πλευρά του καλλιτέχνη - χειρώνακτα κράτησε τον Rouault σε όλη του τη ζωή ουσιαστικά ανένταχτο και μακριά από τις ιδεολογικές ζυμώσεις της τότε μαχόμενης καλλιτεχνικής εμπροσθοφυλακής.

They call her daughter of joy.