επετειακό...

Ήταν ένα παράξενο τείχος

Ήταν ένα παράξενο τείχος
σαν τη λωρίδα του Mobius
είχε μία πλευρά μονάχα
η άλλη δεν φαινόταν:
η αόρατη πλευρά
του φεγγαριού.
Μερικοί όμως έτρεχαν 
κόντρα στις σφαίρες,
να κόψουν το αγκαθωτό νήμα
του τερματισμού
με το στήθος τους, να δώσουν
μιά σπρωξιά στη μπάλα
κατεδάφισης:
το εκκρεμές του αόρατου
ρολογιού.
Στις 9/11/ 89,
στο ημερολόγιό μου
έχω γράψει:
"Η Νατάσσα άλλαξε
ένα δόντι μπροστινό
κι η Λίζα γιά πρώτη
φορά στάθηκε στην κούνια
όρθια μόνη της".

Βέρα Ανατόλιεβνα Πάβλοβα

μετάφραση

Γιώργος Τσακνιάς

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

Τα 18 ΛΙΑΝΟΤΡΑΓΟΥΔΑ ΤΗΣ ΠΙΚΡΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ

1. Αναβάφτιση    

Λόγια φτωχά βαφτίζονται στην πίκρα και στο κλάημα

βγάζουν φτερά και πέτονται πουλιά και κελαηδάνε

Και κειος ο λόγος ο κρυφός τής λευτεριάς ο λόγος

αντίς φτερά βγάζει σπαθιά και σκίζει τους αγέρες

2. Κουβέντα με ένα λουλούδι  

Κυκλάμινο-κυκλάμινο στου βράχου τη σχισμάδα

πού βρήκες χρώματα κι ανθείς πού μίσχο και σαλεύεις

Μέσα στο βράχο σύναξα το γαίμα στάλα-στάλα

μαντήλι ρόδινο έπλεξα κι ήλιο μαζεύω τώρα

3. Καρτέρεμα  

Έτσι με το καρτέρεμα μεγάλωσαν οι νύχτες

που το τραγούδι ρίζωσε και ψήλωσε σαν δέντρο

Κι αυτοί μες απ' τα σίδερα κι αυτοί μακριά στα ξένα

κάνουν πικρό να βγάλουν το "αχ" και βγαίνει φύλλο λεύκας

4. Λαός   

Μικρός λαός και πολεμά δίχως σπαθιά και βόλια

για όλου του κόσμου το ψωμί το φως και το τραγούδι

Κάτω απ' τη γλώσσα του κρατεί τους βόγγους και τα ζήτω

κι αν κάνει πως τα τραγουδεί ραγίζουν τα λιθάρια

5. Μνημόσυνο   

Στη μια γωνιά στέκει ο παππούς στην άλλη δέκα εγγόνια

και στο τραπέζι εννιά κεριά μπηγμένα στο καρβέλι

Μάνες τραβάνε τα μαλλιά και τα παιδιά σωπαίνουν

κι απ' το φεγγίτη η Λευτεριά τηρά κι αναστενάζει

6. Αυγή   

Λιόχαρη Μεγαλόχαρη της άνοιξης αυγούλα

και που 'χει μάτια να σε ιδεί να σε καλωσορίσει

Δυο κάρβουνα στο θυμιατό και δυο κουκιά λιβάνι

κι ένας σταυρός από καπνιά στ' ανώφλι της πατρίδας

7. Δε φτάνει   

Σεμνός και λιγομίλητος εθαύμαζε την πλάση

κι η σπάθα τον κεραύνωσε κι ως λιόντας εβρυχήθη

Τώρα δε φτάνει του η φωνή δε φτάνει του η κατάρα

για να λαλήσει το σωστό του πρέπει καριοφίλι

8. Πράσινη μέρα    

Πράσινη μέρα λιόβολη καλή πλαγιά σπαρμένη

κουδούνια και βελάσματα μυρτιές και παπαρούνες

Η κόρη πλέκει τα προικιά κι ο νιος πλέκει καλάθια

και τα τραγιά γιαλό-γιαλό βοσκάνε τ' άσπρο αλάτι

9. Συλλείτουργο    

Κάτω απ' τις λεύκες συντροφιά πουλιά και καπετάνιοι

συλλείτουργο αρχινήσανε με τον καινούργιο Μάη

Τα φύλλα φέγγουνε κεριά στ' αλώνι της πατρίδας

κι ένας αϊτός από ψηλά διαβάζει το Βαγγέλιο

10. Το νερό    

Του βράχου λιγοστό νερό απ' τη σιωπή αγιασμένο

απ' το καρτέρι του πουλιού τη σκιά της πικροδάφνης

Κρυφά το πίνει η κλεφτουριά και το λαιμό σηκώνει

σαν το σπουργίτι και βλογά τη φτωχομάνα Ελλάδα

11. Το κυκλάμινο    

Μικρό πουλί τριανταφυλλί δεμένο με κλωστίτσα

με τα σγουρά φτεράκια του στον ήλιο πεταρίζει

Κι αν το τηράξεις μια φορά θα σου χαμογελάσει

κι αν το τηράξεις δυο και τρεις θ' αρχίσει το τραγούδι

12. Λιγνά κορίτσια     

Λιγνά κορίτσια στο γιαλό μαζεύουνε τ' αλάτι

σκυφτά πολύ, πικρά πολύ - το πέλαο δεν το βλέπουν

Κ' ένα πανί, λευκό πανί, τους γνέφει στο γαλάζιο

κι απ' το που δεν το αγνάντεψαν μαυρίζει απ' τον καημό του

13. Τ' άσπρο ξωκλήσι  

Τ' άσπρο ξωκλήσι στην πλαγιά κατάγναντα στον ήλιο

πυροβολεί με το μικρό στενό παράθυρό του

Και την καμπάνα του αψηλά στον πλάτανο δεμένη

την εκουρντίζει ολονυχτίς για του Αη Λαού τη σκόλη

14. Επιτύμβιο 

Το παλικάρι που 'πεσε με ορθή την κεφαλή του

δεν το σκεπάζει γης ογρή σκουλήκι δεν τ' αγγίζει

Φτερό στη ράχη του ο σταυρός κι όλο χυμάει τ' αψήλου

και σμίγει τους τρανούς αϊτούς και τους χρυσούς αγγέλους

15. Εδώ το φως    

Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει

μηδέ αλυσίδα στου Ρωμιού και στου αγεριού το πόδι

Εδώ το φως εδώ ο γιαλός χρυσές γαλάζιες γλώσσες

στα βράχια ελάφια πελεκάν τα σίδερα μασάνε

16. Το χτίσιμο    

Το σπίτι αυτό πώς θα χτιστεί τις πόρτες ποιος θα βάλει

που 'ναι τα χέρια λιγοστά κι ασήκωτες οι πέτρες

Σώπα τα χέρια στη δουλειά τρανεύουν κι αυγαταίνουν

και μην ξεχνάς ολονυχτίς βοηθάν κι οι αποθαμένοι

17. Ο ταμένος  

Εδώ σωπαίνουν τα πουλιά σωπαίνουν κι οι καμπάνες

σωπαίνει κι ο πικρός Ρωμιός μαζί με τους νεκρούς του

Και απά στην πέτρα τής σιωπής τα νύχια του ακονίζει

μονάχος κι αβοήθητος της λευτεριάς ταμένος

18. Τη ρωμιοσύνη μην την κλαίς  

Τη ρωμιοσύνη μην την κλαις εκεί που πάει να σκύψει

με το σουγιά στο κόκκαλο με το λουρί στο σβέρκο

Να τη πετιέται αποξαρχής κι αντρειεύει και θεριεύει

και καμακώνει το θεριό με το καμάκι του ήλιου.

"όποιος ξεχνάει χάνεται

ραγίζει όποιος θυμάται"

ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ 

VΙI.

ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ 

V.

Αινεία, 

τον πατέρα φέροντα

η αληθινή ζωή

"Λοιπόν ! λέγω εις τον πατέρα μου , ανάβηθι επί των ώμων υιού ˙ θα σε βαστάσω, και το φορτίον τούτο θα με ήναι ελαφρόν. Ό, τι και αν συμβή, ή θα διατρέξωμεν τους αυτούς κινδύνους ή θα σωθώμεν ομού".

Ελεύθερη Μετάφραση

Βιργιλίου Αινειάδα

Βιβλίο Β’ στίχ. 707 – 710

Μετάφραση κατά λέξη

"Λοιπόν άγε, προσφιλές πάτερ,

Επίθεσον σαυτόν επί του ημετέρου τραχήλου ˙

Εγώ θα υποβάλω τους ώμους,

Ουδ’ αυτός ο κόπος (το βάρος)

Θα με βαρύνη.

Εις οιανδήποτε θέσιν  τα πράγματα περιπέσωσι

Είς και μόνος

Και κοινός κίνδυνος,

Μία σωτηρία θα υπάρχη δι αμφοτέρους."

Αινεία, 

τον πατέρα φέροντα

η τέχνη

"Απεμακρύνθην λοιπόν ,

Και βαστάζων τον πατέρα μου επί των ώμων μου

Έφθασα εις το όρος."

Ελεύθερη Μετάφραση

Βιργιλίου Αινειάδα

Βιβλίο Β’ στίχ. 804

Μετάφραση κατά λέξη

"Απεχώρησα,

Και τον πατέρα αναλαβών (επ’ ώμων),

Διηυθύνθην προς το όρος."

Στο διαδίκτυο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει δημοσιεύσει την μετάφραση

Βιργιλιος Αινειαδα - Scribd

(ΕΚΔΙΔΟΤΑΙ

υπό ΙΩΑΝΝΟΥ ΝΟΤΑΡΗ

Εν Αθήναις

Βιβλιοπωλείον ΙΩΑΝΝΟΥ ΝΟΤΑΡΗ

42 Οδός Ερμού αριθμός 42

1890)

ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ 

IV.

γιά τη γιορτή της μάνας !